واکنشهای داخلی به مذاکرات ژنو
- توضیحات
ژنو روز پنجشنبه بار دیگر به کانون تپنده دیپلماسی هستهای تبدیل شد و دور سوم گفتوگوها میان ایران و آمریکا در حالی به پایان رسید که بازتابهای آن در داخل کشور، طیف گستردهای از حمایتهای مشروط، هشدارهای استراتژیک و تحلیلها را برانگیخت. درحالیکه تیم مذاکرهکننده دولت چهاردهم در حال چانهزنی بر سر جزئیات فنی است، در فضای داخلی ایران جبههای متحد برای صیانت از دستاوردهای هستهای شکل گرفته است. از تریبونهای اطلاعرسانی دولت تا نمایندگان مجلس و صفوف نماز جمعه، همگی بر یک اصل واحد پافشاری کردند؛ مذاکره برای رفع تحریمها ابزاری برای تامین منافع ملی است، اما این مسیر هرگز به معنای عدول از حقوق مسلم هستهای یا پذیرش شروط تحمیلی نخواهد بود.
در نخستین لایه از واکنشها، مسوولان اطلاعرسانی دولت با هدف خنثیسازی عملیات روانی رسانههای غربی به میدان آمدند. به گزارش ایلنا، الیاس حضرتی، رئیس شورای اطلاعرسانی دولت، با انتشار پیامی صریح تاکید کرد که مذاکرات در فضایی جدی و با ورود به جزئیات فنی در جریان است. وی با رد گزارشهای اخیر رسانههایی نظیر والاستریت ژورنال و نیویورک تایمز، خاطرنشان کرد که این فضاسازیها با واقعیت گفتوگوها همخوانی ندارد. حضرتی با ترسیم خط قرمزهای فنی ایران تصریح کرد که غنیسازی مطابق با نیازهای کشور ادامه خواهد داشت و هیچ موادی از ایران خارج نمیشود، هرچند گزینههایی مانند رقیقسازی به عنوان بخشی از راهکارهای فنی روی میز قرار دارد. این موضعگیری نشان داد که دولت در عین مذاکره، بر حفظ زیرساختهای هستهای پافشاری جدی دارد.
در امتداد این نگاه، لزوم صیانت از روایت رسمی مذاکرات مورد توجه قرار گرفت. به گزارش آوش، عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور، با اشاره به ماموریت روشن دیپلماتها برای دور کردن سایه جنگ و تحریم، پشتوانه اصلی تیم مذاکرهکننده را «میدان، توان دفاعی و انسجام ملی» دانست. وی با هشدار نسبت به روایتسازیهای کاذب رسانههای خارجی که میکوشند ایران را بازنده یا مقصر جلوه دهند، تاکید کرد که تنها مرجع معتبر برای آگاهی از روند گفتوگوها، روایت وزارت امور خارجه است. این رویکرد نشاندهنده هوشیاری دولت در برابر تلاشهایی است که قصد دارند با مخدوش کردن انسجام داخلی، موقعیت ایران را در میز مذاکره تضعیف کنند.
تریبونهای نماز جمعه نیز در هفتهای که گذشت، شاهد مواضع قاطع روحانیون و شخصیتهای مذهبی نسبت به ماهیت مذاکرات بود. به گزارش خبرگزاری مهر، آیتالله خاتمی در خطبههای نماز جمعه تهران تاکید کرد که مذاکره صرفا در عرصه هستهای مجاز است و بحثهای موشکی و دفاعی به هیچ عنوان قابلیت مذاکره ندارند. وی با بیانی صریح، سخنان مقامات آمریکایی درباره تعلیق غنیسازی را نامربوط خواند و اعلام کرد که نظام مطلقا زیر بار چنین تعهداتی نخواهد رفت. همچنین به گزارش ایرنا، امام جمعه اصفهان با تاکید بر اینکه مذاکره تنها یک تاکتیک و ابزار است، اعلام کرد: دشمن در حال حاضر مستاصل است و کلید پیشبرد یا توقف روند در اختیار ایران و رعایت خطوط قرمز تعیین شده از سوی مقام معظم رهبری است. امام جمعه تبریز نیز عنوان کرد: راه مذاکره از ابتدای انقلاب باز بوده است، ولی در مذاکره به هیچ عنوان اعتمادی به آمریکا نداریم.
تحلیلگران سیاسی نیز به کالبدشکافی واژگان و مفاهیم بهکار رفته در فضای رسانهای پرداختند تا از ایجاد دوقطبیهای کاذب جلوگیری کنند. احمد زیدآبادی در یادداشتی تحلیلی، نسبت به استفاده ابزاری از واژه تسلیم توسط برخی جریانهای داخلی و خارجی هشدار داد. همچنین در واکنش به تهدیدهای اخیر دونالد ترامپ، مقامات ارشد نظامی ایران با بیاعتبار خواندن این اظهارات بر آمادگی کامل دفاعی کشور تاکید کردند؛ بهطوریکه ایلنا گزارش داد: سردار شکارچی، سخنگوی نیروهای مسلح، سخنان رئیسجمهور آمریکا را رجزخوانی ناشی از توهم توصیف کرده است و همزمان امیر اماناللهی، معاون عملیات نیروی زمینی ارتش، از ایستادگی تمامقد در برابر توطئههای استکبار جهانی برای صیانت از کشور خبر داد. از مجموع این واکنشها میتوان چنین استنباط کرد که فضای داخلی ایران در قبال مذاکرات ژنو، بهرغم تفاوت در لحنها، در یک نقطه اشتراک دارد و آن این واقعیت است که دیپلماسی باید در خدمت رفع تحریمها باشد.